Eind januari werden de beleidsnota’s van de verschillende ministers voorgesteld aan de Kamer van Volksvertegenwoordigers. De redactie van BlueConnect heeft deze nota’s grondig geanalyseerd, met een focus op de domeinen van Veiligheid en Binnenlandse Zaken, Justitie, Digitalisering, Asiel & Migratie, Mobiliteit, Defensie en Maatschappelijke Integratie.
In dit eerste artikel brengen we de belangrijkste punten samen uit de Beleidsnota Veiligheid en Binnenlandse Zaken die van invloed zijn op de werking van de Belgische politiediensten. We leggen telkens de link naar artikelen en boeken waarin je meer informatie kunt vinden over deze onderwerpen in BlueConnect.
Beleidsnota Veiligheid en Binnenlandse Zaken
Reflectie over de kerntaken
De politie kan niet langer de "variabele van aanpassing" zijn voor elk maatschappelijk probleem. In 2026 wordt een transversale inventarisatie uitgevoerd om taken die beter door de private veiligheidssector of andere partners kunnen worden uitgevoerd, af te stoten.
“De kerntakenreflectie van de politie biedt de kans om helder af te bakenen wat we van de politie mogen verwachten. De politie kan niet álles doen. Daarom moeten we keuzes durven maken en nog meer samenwerken met partners, zowel binnen als buiten de veiligheidsketen. Dit is geen verhaal van afbouw van taken, maar van versterking via politionele focus.”
(…)
“Opdrachten en taken die niet tot de kerntaken van de politie behoren en beter elders kunnen worden uitgevoerd, bijvoorbeeld bij de private veiligheidssector, moeten worden overgedragen.” (Beleidsnota Veiligheid en Binnenlandse Zaken, p. 6)
Zie in BlueConnect hierover:
Staten-Generaal van de politie: een blauwdruk voor de politie van de toekomst
Blauw - Een handboek over de politie, haar functie, werking en organisatie
Fusies en financiering van de Politiezones
- Fusies: Het wetsontwerp dat in het eerste trimester van 2026 in de Kamer wordt besproken, faciliteert zowel vrijwillige trajecten als de verplichte fusie in Brussel. Dit moet de interventiecapaciteit in de hoofdstad fundamenteel versterken.
- Financieringsnorm: De overstap van de statische KUL-norm naar het nieuwe model is cruciaal voor de financiële houdbaarheid van de zones.
| Aspect | Oude KUL-norm (1999) | Nieuwe Financieringsnorm (2026) |
| Basis | Statische demografische data |
Jaarlijkse actualisering, evaluatie bij het begin van elke gemeentelijke bestuursperiode |
| Indexering | Ad hoc / beperkt | Automatisch |
| Transparantie | Complex en verouderd | Interactieve simulator (ULB) |
| Context | Geen rekening met supralokale druk |
Inbegrip van federale opdrachten en supralokale externaliteiten |
Zie in BlueConnect hierover: Dossier Fusies Politiezones
Het 'Plan Grote Steden' en georganiseerde misdaad
Het 'Plan Grote Steden', gelanceerd in september 2025, vervangt het Kanaalplan en hanteert een 'whole-of-government' benadering. Onder voorzitterschap van de Eerste Minister ziet de Taskforce CrimOrg toe op de integrale aanpak van drugsgeweld en ondermijning.
Het 'Plan Grote Steden' (opvolger van het Kanaalplan) beschikt over een specifiek budget van 71,3 miljoen euro voor de periode 2025-2029. De focus ligt op ondermijnende criminaliteit in steden als Brussel, Antwerpen, Charleroi, Bergen en Luik. De middelen worden als volgt gealloceerd:
- € 25M voor politiezones (cameranetwerken en ANPR-modernisering)
- € 11M voor gespecialiseerde apparatuur en €9M voor detectie- en interventiecapaciteit (honden, voertuigen, DSU-uitrusting).
- € 8M voor gespecialiseerde gerechtelijke instrumenten.
- € 4,3M voor de versterking van het internationale netwerk van verbindingsofficieren.
- € 1,8M voor de uitrol van gerichte campagnes in grote steden
- € 4,8 voor de versterking van de opleiding en expertise van de FGP
- € 4,9 voor transversale investeringen in persoonlijke bescherming
In 2026 wordt de Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen (DIOB) volledig geoperationaliseerd. Dit stelt lokale besturen in staat om malafide handelszaken aan te pakken via screening op integriteit, waardoor criminele netwerken uit de reguliere economie worden geweerd. De federale regering neemt voor om de Wet Gemeentelijke Bestuurlijke Handhaving bij te sturen.
Zie in BlueConnect hierover: De Wet Gemeentelijke Bestuurlijke Handhaving (commentaarwerk) en Criminaliteit ontbloot. Barrièremodellen als innovatief instrument tegen criminele fenomenen
Nabijheidspolitie
In het regeerakkoord is voorzien in het instellen van 1 wijkinspecteur per 2.000 inwoners. In die logica blijft nabijheid niet beperkt tot de wijkagent alleen: ze omvat ook het onthaal, interventie, patrouilles te voet of met de fiets, regelmatige rondes in kwetsbare buurten, bemiddelingsacties in de buurt of aanwezigheid op gevoelige openbare plaatsen.
Bovendien moet het zonale veiligheidsplan op transparante wijze het personeelsbestand specificeren dat wordt toegewezen aan nabijheidsopdrachten – wijkwerking, onthaal, interventie – en dit om een gelijkwaardige dienstverlening te garanderen voor elke gemeente op het grondgebied van de nieuwe zone. Deze eis weerspiegelt de wil om de nauwe relatie tussen de ordediensten en de burgers te behouden, zelfs in grotere structuren: het doel is dat veiligheid in elke gemeente geen variabele wordt, maar op een evenwichtige en zichtbare manier wordt gewaarborgd. (Zie beleidsnota Veiligheid en Binnenlandse Zaken, p. 8)
Zie in BlueConnect hierover:
Blue Minds 2025/03 - De nabijheidspolitie in actie, in België en daarbuiten
Vrijwilligers 2.0
“Vrijwilligers spelen een cruciale rol in de ondersteuning van de operationele diensten tijdens crisissituaties.
Vandaag ontbreekt echter een uniform kader om crisisvrijwilligers op een gecoördineerde en efficiënte manier in te zetten. In de praktijk gebeurt hun engagement vaak spontaan en zonder voldoende structurele aansturing.
De evaluaties na de overstromingen van 2021 hebben dit tekort duidelijk aangetoond. Hoewel sindsdien diverse initiatieven zijn ontstaan op lokaal, provinciaal en gewestelijk niveau, ontbreekt het aan samenhang en afstemming, wat een efficiënte inzet en duidelijke coördinatie bemoeilijkt.
In samenwerking met de BBSPB wordt daarom gewerkt aan een kader dat lokale initiatieven structureel verankert binnen de hulpverleningszones. De conceptnota Vrijwilliger 2.0 voorziet in de formele integratie van de crisisvrijwilliger naast de bestaande categorieën van logistieke, technische en expertvrijwilligers” (Beleidsnota Veiligheid en Binnenlandse Zaken, p. 15)
Zie in BlueConnect hierover :Be ready to help? Naar een inzetkader voor crisisvrijwilligers op lokaal niveau
Rekrutering en Selectie 2.0
De 90-dagen rekruteringstermijn is een scherpe ambitie voor 2026.
De ambitie van de Minister is om de recrutering binnen een termijn van 90 dagen af te ronden. Daarbij hanteert hij de volgende principes:
- een kandidaatsgerichte aanpak, met gepersonaliseerde begeleiding en duidelijke communicatie;
- meer flexibiliteit en toegankelijkheid van testmomenten;
- duidelijke en realistische werkingsnormen, gekoppeld aan continue monitoring en snelle bijsturing;
- een verdere optimalisering van de medische controles.
Zie in BlueConnect hierover:De nieuwe rekruterings- en selectieprocedure voor de politiediensten (2021)
Cybercrime
- In het kader van de strijd tegen cyberpesten of cyber-seksisme zal in overleg met het College van Procureurs-generaal een aanpassing van de opleiding Techniek Audiovisueel verhoor van Minderjarigen (TAM) worden doorgevoerd.
- Er wordt gewerkt aan een Nationale Cybersecurity Strategie 2026-2029: Er wordt momenteel de laatste hand gelegd aan een nieuwe nationale strategie die de rollen en financiering van publieke actoren verduidelijkt en een Cybernoodplan: In 2026 treedt een nieuw noodplan voor cyberveiligheid in werking om gecoördineerd te reageren op grootschalige digitale dreigingen
