Vorige week werd in de Kamer een wijziging van de Wet op de Geïntegreerde Politie (WGP) goedgekeurd dat de organisatie van de lokale politie grondig hertekent. Naast de geplande schaalvergroting in Brussel en het duwtje in de rug voor fusies in de rest van het land schuilt de werkelijke vernieuwing van dit ontwerp in de ingrijpende hervorming van het interne politiebestuur. De wetgever beoogt hiermee de doeltreffendheid, de samenhang en het democratisch bestuur van de zones te versterken. Hieronder zetten we de belangrijkste bestuurlijke wijzigingen op een rij.
Afschaffing van de politieraad: herverdeling van de macht
De meest fundamentele interne wijziging is de volledige afschaffing van de politieraad. De taken van deze raad worden niet simpelweg naar één nieuwe instantie doorgeschoven, maar logisch opgesplitst tussen het uitvoerende en het democratische niveau.
Het Politiecollege (het dagelijks bestuur) treedt voortaan op als het centrale operationele bestuursorgaan van de politiezone:
-
Het college wordt verantwoordelijk voor het dagelijks beheer, het personeelsbeleid, de organisatie van de diensten en het opstellen van de ontwerp-begroting.
-
In meergemeentezones bestaat dit Politiecollege uit de samengekomen burgemeesters van de deelnemende gemeenten. In de nieuwe eengemaakte Brusselse zone wordt er daarnaast een kleiner, operationeel kernbestuur opgericht binnen het college om de besluitvorming te versnellen, waarbij het stemgewicht via een specifieke verdeelsleutel wordt geregeld.
-
In eengemeentezones fungeert het vertrouwde College van Burgemeester en Schepenen officieel als het Politiecollege.
Directe democratische controle via de Gemeenteraad
Omdat de politieraad verdwijnt, wordt het rechtstreekse democratische toezicht en de strategische beslissingsmacht volledig overgedragen aan de individuele gemeenteraden van de betrokken steden en gemeenten. Lokale gemeenteraadsleden krijgen hierdoor een veel directere vinger in de pap:
-
Begrotingsbevoegdheid: De gemeenteraden krijgen de definitieve bevoegdheid om de begroting en de rekeningen van de politiezone vast te stellen en te stemmen over de gemeentelijke dotaties.
-
Informatieplicht: Het Politiecollege moet periodiek en minstens jaarlijks een uitgebreid verslag over de middelen, werking en de resultaten van de zone aan de gemeenteraden overleggen.
-
Interpellatierecht: Alle lokale gemeenteraadsleden krijgen het expliciete recht om de burgemeester rechtstreeks te interpelleren en mondelinge of schriftelijke vragen te stellen over het politiebeleid en de beslissingen van het Politiecollege.
Sanering van juridische beroepsprocedures
In lijn met het verdwijnen van de politieraad maakt het wetsontwerp ook komaf met de bijbehorende administratieve rompslomp. De specifieke beroepsprocedures inzake de geldigheid van de verkiezing en het ontslag van leden van de politieraad — die voorheen werden beslecht voor de als administratief rechtscollege optredende bestendige deputatie of de Raad van State — worden geschrapt uit de Wet op de Geïntegreerde Politie (WGP). Dit reduceert de juridische kwetsbaarheid en vertragingen binnen het zonebeheer.
Eigen rechtspersoonlijkheid voor eengemeentezones
Het ontwerp voert tot slot een belangrijk nieuw juridisch statuut in voor de eengemeentezones. Aan deze zones wordt voortaan een eigen rechtspersoonlijkheid toegekend. Dit versterkt hun operationele en budgettaire autonomie en zorgt voor een duidelijker afgelijnd beheer ten opzichte van het algemene gemeentebestuur.
Het integrale goedgekeurde wetsontwerp kunt u hier nalezen.
