De bestuurlijke organisatie van de lokale politie is grondig gewijzigd. De politieraad is verdwenen, het politiecollege krijgt een centrale rol en de gemeenteraden oefenen hun controle voortaan op een andere manier uit. Een nieuwe ministeriële omzendbrief licht toe hoe de hervormde Wet op de Geïntegreerde Politie moet worden toegepast. Wat moeten medewerkers van een politiezone vooral onthouden?
Op 24 juli 2026 verscheen in het Belgisch Staatsblad de ministeriële omzendbrief WGP van 16 juli 2026. De omzendbrief geeft toelichting bij de wet van 25 mei 2026, die in werking trad op 2 juli 2026 (m.u.v. de bepaling waardoor ook eengemeentepolitiezones rechtspersoonlijkheid krijgen, die op 1 juli 2027 in werking treedt).
Het politiecollege beslist
Elke lokale politiezone wordt voortaan bestuurd door een politiecollege. In een eengemeentezone bestaat dat uit de leden van het college van burgemeester en schepenen. In een meergemeentezone bestaat het uit de burgemeesters van de gemeenten die deel uitmaken van de politiezone.
Het politiecollege beslist onder meer over de begroting, het financiële beheer, de personeelsformatie, personeelsaangelegenheden en de aanwijzing van de korpschef. In meergemeentezones neemt het daarmee de plaats in van de vroegere politieraad.
Gemeenteraden behouden hun controlerol
De afschaffing van de politieraad betekent niet dat de gemeenteraden buitenspel staan. Het politiecollege moet jaarlijks een schriftelijk verslag voorleggen over de basisfunctionaliteiten, het personeel en de budgettaire en financiële situatie.
Dat verslag bevat ook gegevens per gemeente, onder meer over de personeelsverdeling, het onthaal, patrouilles, interventies en interventietijden. De korpschef stelt het ontwerp op en geeft jaarlijks een mondelinge toelichting.
Gemeenteraadsleden kunnen daarnaast documenten opvragen, vragen stellen via de burgemeester en de burgemeester interpelleren over beslissingen van het politiecollege.
Meer nadruk op wijkwerking
De wet bepaalt dat er één wijkinspecteur aanwezig moet zijn per 2.000 inwoners die in de politiezone zijn ingeschreven (waar dit tot nu toe één wijkinspecteur per 4.000 inwoners was). De wijkinspecteur kan daarnaast andere opdrachten binnen de nabijheidspolitie uitvoeren.
De verdeling van de capaciteit tussen centrale en lokale diensten moet uitdrukkelijk worden gemotiveerd in het zonaal veiligheidsplan. Daarbij moet een gelijkwaardige dienstverlening op het grondgebied van elke gemeente worden verzekerd.
Wat betekent dit voor de politiezone?
De hervorming vraagt meer dan het vervangen van de term ‘politieraad’ door ‘politiecollege’. Politiezones doen er goed aan hun interne procedures, delegaties, besluitvormingssjablonen, verslaggeving en informatie-uitwisseling met de gemeenteraden te controleren.
Ook de personeelsinzet voor de wijkwerking en de motivering daarvan in het zonaal veiligheidsplan verdienen aandacht. Eengemeentezones moeten zich bovendien voorbereiden op hun eigen rechtspersoonlijkheid en op de bijbehorende afspraken over onder meer personeel, goederen en lopende geschillen.
Raadpleeg de ministeriële omzendbrief WGP en de bijgewerkte wetgeving in BlueConnect voor de volledige toelichting en de concrete toepassingsregels.
